Eind derde kwartaal 2025 was er wereldwijd een bedrag van 779 miljard dollar geïnvesteerd in thematische strategieën. Toch zijn we nog niet terug op het niveau van de pandemische piek; de markt bevindt zich nog steeds ongeveer 15% onder het record van 2021. Dit is slechts een van de vele nuances.

Een markt in transformatie

Thematisch beleggen heeft de afgelopen jaren een ingrijpende verandering ondergaan. Waar het aanvankelijk draaide om het ontdekken van de volgende grote groeimarkt – van kunstmatige intelligentie tot demografische veranderingen – hebben we nu te maken met een overvloed aan nichefondsen. Tijdens de pandemie leken deze concepten eindeloos schaalbaar, maar na correcties in 2022 en 2023 hebben beleggers hun verwachtingen moeten bijstellen.

We zien nu echter opnieuw een opleving, deze keer met een bredere basis. De Verenigde Staten en China zijn de drijvende krachten, wat betekent dat thematische fondsen wereldwijd voor het eerst sinds 2021 weer een jaar van netto-instroom tegemoet lijken te gaan.

En hoe staat het met Europa? Hier is de situatie anders. Het derde kwartaal van 2025 markeerde het tiende opeenvolgende kwartaal van uitstroom. Dit heeft ertoe geleid dat Europa voor het eerst in tien jaar onder de 50% van het wereldwijde thematische beleggingsvermogen in fondsen is gezakt. Terwijl andere regio’s profiteren van de opkomst van AI en de hernieuwde belangstelling voor technologie, blijft Europa achter met een markt die sterk afhankelijk is van bredere thematische fondsen en strategische energieovergangen, een segment dat lange tijd in de verdrukking heeft gezeten.

De prominente rol van AI en veiligheid

Wanneer we dieper in de verschillende thema’s duiken, zien we een duidelijke scheiding. Aan de ene kant zijn er de echte toppers: kunstmatige intelligentie, big data, robotica en de digitale economie. Deze gebieden profiteren van structurele groei, aangewakkerd door de “Magnificent Seven” en andere AI-ondernemingen. Ze zijn niet alleen de grootste winnaars van de afgelopen drie jaar, maar blijven ook nieuwe investeerders aantrekken.

Aan de andere kant staat een meer utilitaire thema: veiligheid. Verrassend genoeg is dit het populairste thema van 2025, vooral in Europa. Gedreven door geopolitieke spanningen, herbewapening in Europa en de zoektocht naar cyber- en energiezekerheid, trekken veiligheidsfondsen wereldwijd aanzienlijke hoeveelheden kapitaal aan.

Energietransitiestrategieën, jarenlang een leidende kracht in Europa, hebben de afgelopen periode een uitdagend traject doorgemaakt. Door stijgende rentevoeten, het verminderen van subsidies en een bredere vermoeidheid met ESG hebben ze meer dan 40% van hun vermogen verloren sinds de piek. Toch lijkt er hoop aan de horizon: sinds begin 2025 zien we een voorzichtig herstel naar de niveaus van 2023.

Opkomst van China en veranderende machtsverhoudingen

Het herstel van de thematische markt is allerminst een westers fenomeen. China neemt een steeds belangrijkere rol in. De lokale markt groeit gestaag, en de sterke interesse in thema’s zoals de digitale economie en internetbedrijven catapulteert Chinese aanbieders naar de mondiale top 10 van thematische fondsaanbieders. BlackRock behoudt wereldwijd een kleine voorsprong op Pictet, dat wel in Europa blijft domineren. VanEck valt op als de hoogst gerangschikte pure ETF-aanbieder.

Het is opvallend dat in de VS indexstrategieën al jaren de dominante factor zijn binnen het thematische marktsegment, terwijl actieve ETF’s snel terrein winnen. Europa volgt een andere koers en blijft de thuisbasis van relatief dure, actief beheerde thematische fondsen, die het moeilijker hebben in een steeds prijsbewustere markt. Desondanks blijven nieuwe fondsen op de markt komen en sluiten ze de deuren niet volop.

Prestaties en vooruitzichten: een realiteitscheck

Ondanks de aantrekkelijkheid van de verschillende thema’s is de werkelijkheid minder sprankelend. Minder dan 10% van de thematische fondsen slaagt erin om zowel op de lange termijn te overleven als de wereldwijde aandelenmarkt te overtreffen. Kosten spelen hierin een cruciale rol. Vooral in Europa blijven de kosten van thematische fondsen aanzienlijk hoger dan die van reguliere fondsen, zowel actief als passief.

Desondanks is de aantrekkingskracht van thematisch beleggen groot. Het idee dat je specifiek kunt profiteren van structurele veranderingen is krachtig. Maar 2025 laat opnieuw zien dat dit verhaal ingewikkelder is dan het lijkt.

Jeffrey Schumacher, fondsanalist en manager van het researchteam bij Morningstar Benelux.