Nederland heeft betere politieke cultuur nodig: Raad van Europa na schandaal kinderopvangtoeslag

Image source - Pexels.com


De Raad van Europa uitte felle kritiek op de Nederlandse politieke en officiële cultuur waarin informatie aan het parlement wordt achtergehouden en parlementariërs in hun werk worden gehinderd door druk van hun partijen in een nog niet gepubliceerd rapport over het kinderopvangtoeslagschandaal. RTL Nieuws en Trouw kregen de reportage te zien en schreven er dinsdag over.

Het Nederlandse parlement heeft de Venetië-commissie van de Raad van Europa gevraagd onderzoek te doen naar het functioneren van de rechtsbescherming in Nederland naar aanleiding van het kinderopvangtoeslagschandaal. Duizenden ouders bleven achter met ernstige financiële problemen nadat ze ten onrechte werden bestempeld als fraudeurs en hun kinderopvangtoeslag moesten terugbetalen.

Het rapport verwees naar kritische parlementariërs die door hun partijen onder druk werden gezet om over dit schandaal te zwijgen. Dat is volgens RTL gebeurd met toen CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, SP-Kamerlid Renske Leijten en voormalig VVD-Kamerlid Helma Lodders. “Het moet als acceptabel en eigenlijk normaal worden gezien dat parlementsleden van coalitiepartijen het parlement als instelling vertegenwoordigen en dat deelname aan parlementaire controle geen daad van ontrouw is”, aldus het rapport.

De commissie was ook kritisch over de rol van het parlement in de discussie over wetgeving. Het adviseerde om “hardheidsclausules” in nieuwe wetgeving op te nemen, zodat de overheid burgers kan compenseren als blijkt dat ze te hard zijn aangepakt. De commissie stelt dat de basisprincipes van goed bestuur ook in nieuwe wetgeving moeten worden opgenomen, wat betekent dat ze redelijk en eerlijk moeten zijn. En bij de invoering van nieuwe wetten moeten regering en parlement de kwaliteit van wetgeving nader analyseren en de risico’s voor de burger in kaart brengen.

De commissie stelt dat Nederland alle besluitvorming op basis van kunstmatige intelligentie (AI), zoals risicoselectie in de strijd tegen fraude, goed moet onderzoeken en hier ook aandacht aan moet besteden bij het ontwikkelen van nieuwe systemen op basis van AI. Zo heeft de Belastingdienst vorig jaar haar risicoclassificatiemodel voor toeslagen geschrapt vanwege de ‘discriminerende’ werking in het kinderopvangtoeslagschandaal – ouders werden vanwege hun dubbele nationaliteit aangemerkt als fraudegevoelig.

De Nederlandse rechter zou jaarlijks aan de regering en het parlement moeten rapporteren over problemen bij de uitvoering van wetgeving, zodat misstanden eerder worden gesignaleerd. En artikel 20 van de Grondwet, waarin staat dat rechters wetgeving niet mogen toetsen aan de Grondwet, moet worden onderzocht. Volgens de Raad kan de toevoeging van grondwetstoetsing helpen, maar moeten ook andere mogelijkheden worden onderzocht om de rechtsbescherming van burgers door middel van grondwetswijzigingen te verbeteren.

Gerelateerde artikelen

Wellicht ben je ook geïnteresseerd in?

Het laatste nieuws in je mailbox ontvangen?