Rijksmuseum schrapt racistische term ‘Bersiap’ in nieuwe tentoonstelling

Image source - Pexels.com


De curatoren die de tentoonstelling “Revolusi, Indonesië onafhankelijk” voor het Rijksmuseum in Amsterdam hebben samengesteld, gebruiken het woord Bersiap niet. Zij beschouwen deze gangbare term om de gewelddadige periode in Indonesië tijdens de revolutie (1945-1950) te omschrijven als racistisch, zegt gastconservator en hoofdredacteur van Historia.ID Bonnie Triyana in een opiniestuk in NRC.

Bersiap (stand-klaar) werd gebruikt als strijdkreet door jonge Indonesische vrijheidsstrijders na de Japanse bezetting van het toenmalige Nederlands-Indië. Ze vielen mensen aan die waren vrijgelaten uit de Japanse kampen. “De Nederlanders die deze tijd hebben meegemaakt, spreken van de ‘Bersiap-periode’. Een tijd waarin Indonesiërs bezeten waren en blanke burgers aanvielen, Indo-Europeanen, Ambonezen, autochtone Chinezen of wie dan ook die zij als koloniale collaborateurs beschouwden”, zei Triyana.

Hij is van mening dat dit de term “een sterk racistische connotatie” geeft. “Temeer omdat het concept van ‘Bersiap’ altijd primitieve, onbeschaafde Indonesiërs afschildert als daders van het geweld, dat niet geheel vrij is van rassenhaat. De wortel van het probleem ligt in het onrecht dat het kolonialisme heeft veroorzaakt en dat een structuur vormde van een op racisme gebaseerde hiërarchische samenleving die de uitbuiting van de kolonie omhult.”

De tentoonstelling staat niet in het teken van schuld en schaamte, maar gaat over de mensen die betrokken zijn bij een groot conflict, zegt Rijksmuseumdirecteur Taco Dibbits.

De Federatie Nederlands-Indië (FIN) is al in een staat over het vermijden van de term. “Hierdoor word ik lichamelijk ziek”, zei voorzitter Hans Moll, die zei aangifte te zullen doen tegen deze “waanzinnige en schokkende vorm van Bersiap-ontkenning”. “Tijdens deze extreem gewelddadige periode werden duizenden (Indonesische) Nederlanders op brute wijze gemarteld, verkracht en vermoord door Indonesiërs vanwege hun Nederlandse of Europese etniciteit”, aldus Moll.

Het Rijksmuseum zei dat dit een zeer complexe geschiedenis is, waarin goed en slecht in allerlei nuances voorkomen. Een gebied is gewijd aan “wederzijds” geweld en er is bijvoorbeeld aandacht voor een Indo-Europees gezin dat te maken kreeg met geweld van de onafhankelijkheidsstrijders.

De verhalen van enkele ooggetuigen komen aan bod, zoals dat van een jonge Nederlandse soldaat die aan zijn ouders schreef dat de realiteit in de archipel niet overeenkwam met de informatie die hij uit Nederland kreeg en dat van een Nederlandse vrouw die de kant van de revolutionairen koos en omdat zeer invloedrijk. Ook zijn er unieke objecten en veel kunst in de tentoonstelling te zien, waaronder werk van een jongen die toen 11 was en tekende en schilderde wat hij zag, een speciaal gemaakte installatie en zeven schilderijen die het presidentieel paleis in Jakarta in het buitenland uitleende voor de eerste keer.

Gerelateerde artikelen

Wellicht ben je ook geïnteresseerd in?

PSV verliest in Enschede van FC Twente

PSV Eindhoven zette vanavond een deuk in hun titelhoop door in Enschede te verliezen van FC Twente. Ajax heeft nu een voorsprong van drie punten

Het laatste nieuws in je mailbox ontvangen?