Investeren en het samenstellen van een beleggingsportefeuille komt voornamelijk neer op risicocontrole. Die wordt gekaderd in functie van het risicoprofiel van de belegger en zijn risico-appetijt.

Diversificatie en decorrelatie zijn de hoekstenen en het sluitstuk van een beleggingsfilosofie. De vraag van vandaag over decorrelatie luidt: bestaat er nog zoiets als een veilige haven waar de storm van de financiële markten niet woedt, of die eventueel enigszins kan compenseren voor verliezen elders in de portefeuille?

Veilige havens hebben naast decorrelatie doorgaans twee grote intrinsieke kenmerken: beperkte volatiliteit en vooral daaraan gekoppeld liquiditeit. Traditioneel verwijzen ze naar “diepe” markten waar grote handelsvolumes makkelijk en snel kunnen uitgevoerd worden zonder al te veel impact te hebben op de prijsvorming. En dan komen steeds de usual suspects naar boven: de Zwitserse Frank, Duitse en Amerikaanse staatsobligaties en, wat had u gedacht, goud.

Het volatiele goud

Goud is al eeuwenlang een apart verhaal. Het verhaal erachter is voor de belegger altijd quasi identiek gebleven. Goud geeft kapitaalgarantie, het jaarlijkse aanbod is beperkt, wat prijsondersteunend werkt, en goud roest niet. Daarbij zal het altijd gebruikt worden om diverse redenen, zoals industrieel gebruik en voor luxe juwelen. Naast de emotionele factoren, zoals trouwringen, zijn er ook mythische elementen die hier terzijde blijven.

De evolutie van de metaalsector, en meer bepaald goud en zilver, wordt sinds enkele maanden druk besproken. De jongste weken blijkt het traditionele narratief vooral problemen te ondervinden wanneer we de dagelijkse grote prijsbewegingen onder de loep nemen. De markt van opties biedt een mooi referentiekader, aangezien de prijszetting van opties bepaald wordt door twee facetten: het tijdselement en de volatiliteit van het beleggingsinstrument. De volgende tabel werd gemaakt op 2 februari, in volle overgangsperiode en metaalstorm januari/februari. De rangschikking van de volatiliteit die de optiemarkt toen gebruikte op een tijdshorizon van drie en twaalf maanden ziet u in onderstaande tabel:

Zoals u ziet, prijkt goud bij de top van de prijsvolatiele activaklassen. Het is dus meer risicovol in termen van volatiliteit dan bijvoorbeeld de aandelenmarkt of exotische wisselkoersen zoals de Braziliaanse Real of Turkse Lira. Bovendien bereikte de volatiliteit van goud recent tijdelijk pieken van meer dan 40% intra-day. Die niveaus zijn doorgaans gereserveerd voor dramatische correcties op de aandelenbeurs, zoals we hebben gezien in oktober 2008 of recenter in april 2025, ook wel “liberation day” genoemd, de aanvang van de huidige handelsoorlog met de VS.

Voor we naar verklaringen zoeken, nog even dit: wat zich onlangs heeft afgespeeld is niet uniek in de geschiedenis van goud. In 2008 piekte goud in maart van dat jaar, maar zette daarna een neerwaartse beweging in met een verlies van maar liefst 29% in de periode van maart tot oktober. Het was pas op het moment dat overheden ingrepen met interventies en de Amerikaanse centrale bank de opening maakte naar kwantitatieve versoepeling dat goud zich herstelde. Goud sloot 2008 af met een winst van 5.7% in USD, maar de achtbaan was een zeer stressvol avontuur voor de goudbelegger in dat bewuste jaar.

Speculatief of veilige haven

Over nu naar 2026. De goudmarkt wordt traditioneel bevolkt door grote institutionele spelers, zoals centrale banken en grote financiële partijen die via fondsen of ETF-instrumenten beleggen voor hun klanten. De laatste maanden zien we echter een exponentiële toename van activiteit in Azië/China met massale online beleggingsinteresse en hefboomfondsen die zich positioneerden in beide richtingen voor aanzienlijke posities. Dit maakt dat goud de dag van vandaag niet uitsluitend is weggelegd voor traditionele conservatieve beleggers, maar dat het speculatieve element, zoals ook met cryptomunten het geval is, zijn intrede heeft gedaan en dreigt de overhand te nemen. En dan valt het narratief van veilige haven uiteraard als een kaartenhuisje in elkaar.

Is wat we recent hebben meegemaakt een trendbreuk voor goud? Dat valt moeilijk in te schatten, maar het toont wel aan dat bepaalde regelgeving misschien wenselijk is op het gebied van hefboomgebruik en margin calls. De Chinese regelgever heeft in het verleden trouwens meermaals ingegrepen om “Casino Macau” – het Vegas van China – wat aan banden te leggen wanneer het de spuigaten uitliep. De tijd zal het dus uitwijzen. Om dit verhaal af te sluiten op een iets luchtigere toon, geef ik nog graag de volgende boutade mee van de altijd nuchtere Warren Buffet:

Gold gets dug out of the ground in Africa or someplace. Then we melt it down, dig another hole, bury it again and pay people to stand around guarding it. Anyone watching from Mars would be scratching their head.

Christofer Govaerts is Chief Economist & Investment Strategist bij Bank Nagelmackers. Deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.