Groenland is het grootste eiland ter wereld en het dunst bevolkte gebied op aarde, met slechts 57.000 inwoners. Het eiland heeft overwegend een poolklimaat en 85 procent is bedekt met een ijskap tot wel 3 km dik. In 1979 verkreeg Groenland zelfbestuur binnen het Deense Koninkrijk. De inheemse bevolking, die als Eskimo’s uit het Westen afkomstig is, beschouwt zichzelf niet als Europees. De Groenlandse economie is sterk afhankelijk van visvangst, jacht, schapenteelt en toerisme.

Strategisch belang

De interesse van de Verenigde Staten voor Groenland is strategisch van aard. Het eiland ligt tussen de VS en Rusland. Door de opwarming van het klimaat smelt de ijskap, waardoor nieuwe scheepvaartroutes in de zogenaamde GIUK-kloof – gelegen tussen Groenland, IJsland en het Verenigd Koninkrijk – worden geopend. Deze routes kunnen de reistijd tussen Europa en Azië aanzienlijk verkorten en vormen een alternatief voor het Suezkanaal.

Bovendien hebben de Verenigde Staten al een militaire basis in het noordwesten van het eiland, op de kortste route voor ballistische raketten vanuit Rusland naar de Verenigde Staten. Deze basis dient als een early warning system. Momenteel zijn er 150 Amerikaanse militairen gestationeerd op de Pituffik Space Base, in tegenstelling tot zo’n 6.000 tijdens de Koude Oorlog.

De belangstelling vanuit de VS is niet nieuw. In 1867 overwoog men Groenland te verwerven als onderdeel van een internationale expansie. Na de Tweede Wereldoorlog deed president Harry Truman een bod van 100 miljoen dollar in goud om het eiland te kopen. Het idee van Trump was dus allesbehalve origineel.

Grondstoffen

De strategische ligging van Groenland maakt het eiland geschikt voor het nieuwe Golden Dome defensiesysteem, een Amerikaans raketafweersysteem dat gebaseerd is op het Iron Dome-systeem. De VS willen hun antiraketsystemen dichter bij Rusland positioneren. Dat is echter niet de enige reden voor de interesse van de Verenigde Staten.

Groenland herbergt waardevolle grondstoffen. De ondergrond bevat naast olie en gas ook koper, nikkel, goud, uranium, diamant, ijzererts en vele zeldzame aardmetalen. Deze metalen zijn cruciaal voor moderne technologie, waaronder halfgeleiders, robotica, mobiele telefoons, computers, elektrische voertuigen en windturbines, evenals de wapenindustrie. De toenemende monopoliepositie van China op zeldzame aardmetalen versterkt de Amerikaanse belangstelling voor het eiland.

Onafhankelijk volk

De erkenning door Trump dat de annexatie van Groenland noodzakelijk is voor de strategische belangen van de Verenigde Staten heeft wereldwijd voor nervositeit gezorgd. Er is een waarneembare toename van Russische en Chinese activiteiten in de Noordelijke wateren. Eventuele Russische raketten richting de VS zullen over Groenland vliegen, wat de Amerikaanse wens om volledige controle over het eiland versterkt.

Groenland functioneert tegenwoordig als een parlementaire democratie. Na het verkregen zelfbestuur in 1979 blijft het onderdeel van het Deense Koninkrijk, maar het maakt geen deel uit van de Europese Unie. Uit opiniepeilingen blijkt dat de meerderheid van de Groenlanders controle door de Verenigde Staten afwijst, en ze willen ook onafhankelijk zijn van Denemarken. De redenen voor de Amerikaanse interesse in het eiland zijn duidelijk, en het kan schadelijke gevolgen hebben voor de beurzen op de korte termijn.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Fintessa is een zelfstandig, onafhankelijk en gespecialiseerd vermogensbeheerkantoor uit Baarn, en tweevoudig winnaar van de Gouden Stier. Deze publicatie is samengesteld door Fintessa B.V. De in deze publicatie vermelde gegevens zijn ontleend aan door Fintessa B.V. betrouwbaar geachte bronnen en publiekelijk bekende informatie. Deze publicatie bevat beleggingsaanbevelingen, maar geen beleggingsadvies noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Voor de juistheid en volledigheid van de genoemde feiten, gegevens, meningen, verwachtingen en uitkomsten daarvan kan Fintessa B.V. niet instaan. Fintessa B.V. is een beleggingsonderneming en beschikt over een vergunning op grond van de Wet financieel toezicht. Fintessa B.V. staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Voor de uitgebreide Disclaimer verwijzen wij naar onze website www.fintessa.nl.