Governneur Kazuo Ueda van de centrale bank van Japan heeft onlangs aangegeven dat de Bank of Japan op vrijdag de officiële rentetarieven verhoogde naar het hoogste niveau in dertig jaar. Dit werd echter een anticlimax, omdat de yen in waarde afnam. Beleggers waren teleurgesteld dat de Bank of Japan niet met sterkere signalen kwam. De rente op Japanse staatsobligaties steeg boven de 2 procent, terwijl deze vóór de coronapandemie nog negatief was. Tot voor kort was het algemeen bekend dat de rente in Japan zeer laag of zelfs negatief was.

Vooruitzichten voor de Japanse economie en toekomstige rentebesluiten

Als de Japanse economie zich positief blijft ontwikkelen, dan zal de centrale bank, volgens Ueda, doorgaan met het verhogen van de beleidsrente. Het meest recente Tankan-rapport toonde aan dat het ondernemersvertrouwen was gestegen naar het hoogste niveau in vier jaar. Verwacht wordt dat er in het huidige kwartaal weer economische groei zal zijn, na een krimp in de afgelopen drie maanden. De inflatie in Japan is inmiddels opgelopen tot 3 procent.

De yen is de afgelopen zes maanden in waarde gedaald ten opzichte van de dollar. De Japanse economie is sterk afhankelijk van de import van energie en grondstoffen, en een zwakke yen vergroot de inflatie. Dit drukt bovendien de winstmarges van inlandse bedrijven.

Waarom was deze bijeenkomst van de Bank of Japan zo cruciaal voor de wereldwijde financiële markten? Ten eerste heeft Japan een record staatsschuld van 230 procent van het BBP. In vergelijking met staatsschulden van landen als de Verenigde Staten, Frankrijk of Italië is dit aanzienlijk. Een hogere rente heeft dus merkbare gevolgen. Daarnaast is Japan de grootste buitenlandse houder van Amerikaanse staatsobligaties. Een hogere rente in Japan zou ervoor kunnen zorgen dat Japanse beleggers hun geld terug naar huis halen.

Risico’s van een plotselinge ommekeer

Een van de grootste bedreigingen voor de financiële markten is de yen carry trade. De lage rente in Japan trok veel buitenlandse beleggers, vooral hedgefondsen, aan. Deze beleggers lenen goedkoop yen om de daaruit verkregen middelen elders, bijvoorbeeld in Amerikaanse staatsobligaties of populaire Amerikaanse technologieaandelen, tegen een hoger rendement te investeren. Het langdurige Japanse experiment met lage rentes heeft het land tot het epicentrum van ‘s werelds grootste carry trade gemaakt, met mogelijk honderden tot duizenden miljarden dollars in het spel.

Een hogere rente of een sterkere yen zou voor deze beleggers nadelig zijn. Het lenen zou plotseling veel minder voordelig worden, wat zou kunnen leiden tot een massale uittreding uit deze posities. In de zomer van 2024 kregen we alvast een voorproefje: na een renteverhoging door de Bank of Japan volgde de op één na grootste beurscrash in de Japanse geschiedenis, waarbij de Nikkei-index op één dag met 12 procent daalde, wat ook gevolgen had voor de rest van de wereldwijde beursmarkten.

Beperkte risico’s

Beleggers hebben zich inmiddels voorbereid op deze ronde van renteverhogingen. Ondanks de gedaalde yen en gestegen rente staat de Nikkei dit jaar stevig in de plus. Bovendien heeft Japan’s grootste belegger, het nationale pensioenfonds, een strikt mandaat dat voorschrijft dat 25 procent van de portefeuille in niet-Japanse obligaties moet worden belegd. Veel andere Japanse pensioenfondsen volgen een vergelijkbare richtlijn. Hierdoor lijkt het risico van een massale uitverkoop van bijvoorbeeld Amerikaanse staatsobligaties en technologieaandelen beheersbaar. Daarnaast is de reële rente in Japan nog steeds negatief. Het renteverschil met de Verenigde Staten op tienjarige staatsobligaties is weliswaar kleiner geworden, maar blijft groot genoeg om aantrekkelijk te blijven.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer, een onafhankelijk en gespecialiseerd vermogensbeheerkantoor uit Baarn en tweevoudig winnaar van de Gouden Stier. Deze publicatie is samengesteld door Fintessa B.V. De vermelde gegevens zijn afkomstig van betrouwbaar geachte bronnen en publiekelijk beschikbare informatie. Deze publicatie bevat beleggingsaanbevelingen, maar gepresenteerde informatie vormt geen beleggingsadvies of aanbod tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Fintessa B.V. kan geen garanties bieden over de juistheid of volledigheid van de genoemde gegevens, meningen, verwachtingen en aanverwante resultaten. Fintessa B.V. is een vergunninghoudende beleggingsonderneming onder de Wet financieel toezicht en valt onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Voor de uitgebreide disclaimer verwijzen wij naar onze website www.fintessa.nl.