De verwachtingen van GDPNow van de Atlanta Fed voorspellen een groei van de Amerikaanse economie met 3 procent voor het eerste kwartaal van het jaar. Ondanks tegenwind zoals importheffingen, aanhoudende inflatie, een afkoelende arbeidsmarkt en de dreiging van ontslagen door opkomende technologieën zoals kunstmatige intelligentie, blijft de economie opvallend veerkrachtig.
Consumentenbestedingen als fundament van de groei
Een belangrijke drijfveer van deze groei is de Amerikaanse consument, wiens persoonlijke consumptieve uitgaven een aanzienlijk percentage van het Bruto Nationaal Product (BNP) vormen, variërend van 67 tot 70 procent. Interessant is dat de consumptie blijft toenemen, ondanks het feit dat het consumentenvertrouwen al geruime tijd op een historisch laag niveau verkeert. Dit roept de vraag op: waarom blijven Amerikanen zoveel uitgeven terwijl zij zich zorgen maken over de economische prestaties?
De verklaring kan gevonden worden in de K-vormige economische structuur van de Verenigde Staten, waar inkomensongelijkheid een cruciale rol speelt. De top 10 procent van de meest vermogende Amerikanen is goed voor maar liefst 50 procent van de totale consumentenbestedingen. Deze groep profiteert aanzienlijk van stijgende beurskoersen, wat leidt tot een zogeheten ‘wealth effect’. Als beleggingen in waarde toenemen, voelen zij zich financieel beter en zijn zij eerder geneigd om meer uit te geven, en dat heeft een directe invloed op de economie.
Veranderende trend in detailhandelsverkopen
Tegenover deze positieve signalen staan echter enkele verontrustende aanwijzingen over de detailhandelsverkopen, die doorgaans een betrouwbare indicator zijn voor het consumentenklimaat. Recent is er echter een stagnatie waargenomen; de verkopen in december bleven gelijk aan die van november, en de jaarlijkse groei zakte van 3,3 procent in november naar 2,4 procent in december.
De vraag rijst of de ooit zo robuuste Amerikaanse consument nu toch vermoeid raakt. Er zijn met name dalingen te zien in uitgaven op gebieden die gevoelig zijn voor importheffingen, zoals auto’s en meubels. Ook de bestedingen aan kleding, gezondheid, persoonlijke zorg, elektronica en zelfs restaurants vertonen een afname. Dit doet vermoeden dat de importheffingen hun tol eisen. Afnemende consumentenbestedingen zouden kunnen leiden tot een lagere winstgevendheid voor bedrijven en uiteindelijk hogere werkloosheid. Zou dit het begin zijn van een einde aan het Amerikaanse economische succesverhaal?
Bezorgdheid onder consumenten
Het consumentenvertrouwen is momenteel laag door zorgen over de betaalbaarheid van goederen en diensten. De aanhoudende stijging van prijzen zorgt voor meer financiële druk, terwijl de vooruitzichten voor de economie minder optimistisch zijn. Mensen zijn bezorgd over de toekomst van hun werk, vooral met de opkomst van kunstmatige intelligentie die sommige banen in gevaar kan brengen. Het gemiddelde boodschappenmandje lijkt ook niet te groeien; steeds meer van de uitgaven daarin gaan naar basisbehoeften.
Kanttekeningen bij de cijfers
Het is echter belangrijk om ook enkele kanttekeningen te maken bij deze cijfers. Ten eerste zijn de gegevens mogelijk beïnvloed door de langdurige overheidssluiting, wat kan leiden tot een vertekend beeld. De seizoensgebonden aanpassingen in de detailhandelsverkopen bieden ook een complex beeld. December is een atypische maand voor aankopen, beïnvloed door weersomstandigheden, feestdagen en variërende werkdagen. Dit betekent dat verkopen in december doorgaans naar beneden worden gecorrigeerd.
Desalniettemin is het de vraag of deze seizoensgebonden aanpassingen nog steeds relevant zijn. Het aantal werkdagen speelt tegenwoordig minder een rol dankzij de 24/7 economie waarin veel winkels opereren en de groei van e-commerce. In december was e-commerce verantwoordelijk voor meer dan 20 procent van alle verkopen, wat het consumentengedrag verder transformeert.
Bijzonder is dat de niet-gecorrigeerde detailhandelsverkopen in december laten zien dat er een stijging van 3,8 procent was—de grootste maandelijkse stijging ooit. Dit suggereert dat het te vroeg is om de Amerikaanse consument definitief af te schrijven. Het zou verstandiger zijn om de detailhandelsverkopen in de komende maanden zorgvuldig te volgen voor een beter en realistischer inzicht in de economische situatie.
De Atlanta Fed’s GDPNow heeft een economische groei van 3 procent voor de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal voorspeld. Ondanks importtarieven, inflatie, een afkoelende arbeidsmarkt en de dreiging van ontslagen door kunstmatige intelligentie, blijft de economie krachtig groeien.
De Amerikaanse consument als fundament van de economie
Een belangrijke factor in deze groei is de Amerikaanse consument. Persoonlijke consumptieve uitgaven zijn goed voor ongeveer 67-70 procent van het bruto binnenlands product (BBP) van de Verenigde Staten. Het aanhoudende consumptiegedrag van de Amerikaanse consument heeft de economie in stand gehouden, iets wat velen verbijsterd. Het consumentenvertrouwen verkeert al jaren in historisch lage sferen. Waarom geven mensen zoveel uit als ze zo weinig vertrouwen hebben in de economie?
Velen wijzen naar de zogenaamde K-vormige economie van de VS als oorzaak. Het inkomen in het land is onevenredig verdeeld; de top 10 procent van de bevolking draagt 50 procent bij aan de totale consumentenbestedingen. Deze topgroep vaart wel, mede vanwege de langdurige stijgingen op de beurs. Door deze koerswinsten ontstaat het zogenaamde wealth effect: als de waarde van je beleggingen stijgt, voel je je rijker en ben je geneigd meer uit te geven. Het beursklimaat speelt dus een cruciale rol in de economie.
Is dit het begin van het einde?
Traditioneel zijn de detailhandelsverkopen een goede indicator voor de consumentenstemming. Tot nu toe waren de verkopen positief, maar er dient zich nu mogelijk een verandering aan. Onlangs was er op maandbasis geen groei te zien; de verkopen in december waren gelijk aan die in november. Jaarlijks zag men echter wel een groei van 2,4 procent, terwijl dat in november nog 3,3 procent was.
Verliest de doorgaans veerkrachtige Amerikaanse consument zijn kracht? Vooral goederen die gevoelig zijn voor importtarieven, zoals auto’s en meubels, vertoonden een daling. Ook de uitgaven aan kleding, gezondheidszorg, persoonlijke behoeften, elektronica en restaurants kwamen in de min. Beginnen de importtarieven dus toch hun tol te eisen? Dalende consumentenbestedingen kunnen leiden tot lagere winsten en uiteindelijk tot hogere werkloosheid. Is dit het voorbode van het einde van het Amerikaanse groeiwonder?
Het consumentenvertrouwen blijft laag. Mensen maken zich zorgen over de betaalbaarheid van goederen en zijn moe van de prijsstijgingen. De economische vooruitzichten lijken minder rooskleurig, terwijl zorgen over werkgelegenheid en de dreiging van AI toenemen. Het gemiddelde boodschappenmandje is de afgelopen jaren niet gestegen, met steeds meer uitgaven die naar basisbehoeften gaan.
Of valt het wel mee?
Er zijn echter enkele kanttekeningen te maken. Ten eerste zijn de cijfers mogelijk ‘vervuild’ door de langdurige government shutdown, wat een vertekend beeld kan geven voor december. Daarnaast zijn de cijfers gecorrigeerd voor seizoensinvloeden. December is een bijzondere maand met factoren zoals weer, cadeaus en verschillen in werkdagen die een rol spelen. Daardoor worden de verkopen vaak naar beneden bijgesteld voor deze maand, terwijl die in de daaropvolgende maanden weer omhoog worden aangepast.
Echter, de relevantie van het aantal werkdagen neemt af. Veel winkels zijn nu zeven dagen per week open, en steeds meer aankopen gebeuren online. In december was e-commerce verantwoordelijk voor meer dan 20 procent van alle verkopen, en deze activiteit is 24/7 beschikbaar.
Daarom kunnen de niet-seizoensgebonden detailhandelsverkopen interessanter zijn. Deze tonen dat de verkopen in december met 3,8 procent zijn gestegen, wat de grootste maandelijkse stijging ooit is. Het is dus nog te vroeg om de Amerikaanse consument af te schrijven. Het is beter om de detailhandelsverkopen van de komende maanden af te wachten om een duidelijker beeld te krijgen. Misschien koelt de economie wat af, maar mogelijk niet zozeer dat er reden tot grote bezorgdheid is.
Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Fintessa is een onafhankelijk vermogensbeheerkantoor uit Baarn en tweevoudig winnaar van de Gouden Stier. Deze publicatie is geproduceerd door Fintessa B.V. De daarin vermelde gegevens zijn afkomstig uit bronnen die door Fintessa B.V. als betrouwbaar worden beschouwd. Deze publicatie bevat beleggingsaanbevelingen, maar geen specifiek beleggingsadvies of uitnodiging tot de aankoop of verkoop van financiële instrumenten. Voor de juistheid en volledigheid van de vermelde feiten, gegevens, meningen en verwachtingen kan Fintessa B.V. niet instaan. Fintessa B.V. beschikt over een vergunning op basis van de Wet financieel toezicht en staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Voor de uitgebreide disclaimer verwijzen wij naar onze website www.fintessa.nl.
