Ruttes toespraak vandaag: Excuses voor slavernijverleden, of nog niet?


Eindelijk zal duidelijk worden of het ‘significante moment’ van premier Mark Rutte een daadwerkelijke verontschuldiging van het Nederlandse kabinet zal zijn voor het slavernijverleden van het land, of dat het niet veel meer zal zijn dan een ‘startpistool’ voor het herdenkingsjaar 2023 in waarop de 150e verjaardag van het einde van de slavernij zal worden herdacht. Na weken van uitlekken, woede, onvrede, gesprekken in de residentie van de premier en een spoedbezoek van vicepremier Sigrid Kaag aan Suriname om de rimpels glad te strijken, houdt Rutte maandagmiddag een toespraak in het Nationaal Archief in Den Haag.

Rutte heeft tot nu toe geweigerd te zeggen of hij namens het kabinet zijn excuses aanbiedt. Wekenlang heeft de premier alleen maar gesproken over de dag met een ‘betekenisvol moment’. Minister van Rechtsbescherming Franc Weerwind leek weken geleden echter een verontschuldiging te bevestigen. Ook genodigden die zich bezighouden met de afhandeling van het slavernijverleden in Suriname en Caribisch Nederland kregen in het Catshuis, de ambtswoning van de premier, te horen dat het kabinet toezegt om op 19 december formeel excuses aan te bieden.

Lees ook:  Rode Kruis: Honderden gastgezinnen moesten voor Oekraïense vluchtelingen zorgen

Juist die datum, maar ook de snelheid waarmee het kabinet nu naar een verontschuldiging lijkt te racen, heeft veel mensen van streek gemaakt en geïrriteerd. Veel pleitbezorgers zien dit liever gebeuren tijdens Keti Koti op 1 juli, de dag waarop jaarlijks de afschaffing van de slavernij wordt gevierd. Die datum heeft dezelfde betekenis als de Bevrijdingsdagviering in Nederland op 5 mei, zei een van de genodigden van Surinaamse groepen onlangs na een gesprek in het Cathuis.

Veel mensen begrijpen ook niet waarom het kabinet ineens zo’n haast heeft. Er wordt gezegd dat dit te maken heeft met de verkiezingen voor de Provinciale Staten in maart, en hoe dat dan doorwerkt in de samenstelling van de Eerste Kamer. De huidige coalitie vreest dat de politieke verhoudingen dan zodanig zijn veranderd dat er niet langer voldoende politiek draagvlak is voor een verontschuldiging.

Naast de datum stoort het veel advocaten en vertegenwoordigers dat zij nog niet betrokken zijn geweest bij het ontwikkelen van de inhoud van een verontschuldiging, en dan met name de woorden die in de verklaring worden gebruikt. Een van hen zei onlangs dat de regering op zijn minst moet erkennen en duidelijk moet stellen dat het verleden van slavernij een misdaad tegen de menselijkheid is.

Lees ook:  Drop in huizenkopers brengt een terugkeer naar voorwaarden om huizenverkopen te annuleren

Als er maandag excuses worden aangeboden, is het de vraag of die worden geaccepteerd, en door wie. Minister-president Silveria Jacobs van Sint Maarten heeft blijkbaar gezegd dat ze het niet zou accepteren.

In 2023 is het precies 160 jaar geleden dat in het Koninkrijk der Nederlanden de tienjarige afschaffing van de slavernij werd aangekondigd. De praktijk zal 150 jaar geleden volledig tot een einde zijn gekomen.

Plaats een reactie