Weg met welke

Geplaatst op 7 februari, 2014 om 2:06 | In de categorie:

Ik besef me, zeg maar, dat ik de dorpsdag in Hoevelaken welke op 30 augustus gehouden wordt, maar is in mijn agenda moet gaan zetten!!!!!

Daar zitten er wel een paar in toch? Van die irritaaltjes die in de gesprekken om ons heen en op social media de norm lijken te bepalen. Maar ach, waarom zou ik me druk maken? De boodschap is toch duidelijk? En taal leeft en beweegt toch? Als de gehele goegemeente het heeft over ‘ ik besef me’, hun hebben’, en ‘me verjaardag’, moet ik me dan als irritante taalpurist opwerpen? Moet ik niet gewoon accepteren dat mensen ‘is’ gebruiken waar ‘eens’ moet staan, hun verhaal doorspekken met stopwoordjes als ‘zeg maar’ en verliefd zijn op zinloze uitroeptekens?

Als mijn kinderen op hun smartphone als een razende een tekst intikken, kijken ze niet op een taalfoutje meer of minder. Daar worden ze niet op afgerekend. Ze zijn aan het chatten, geen sollicitatiebericht aan het schrijven. En ‘is’ bevat minder tekens dan ‘eens’, dus het is nog efficiënt ook.

Toch krommen mijn taaltenen soms. In welke zin, vraagt u? Nou, vooral als een geschreven tekst ineens totaal onnodig afdrijft van de gewone mensentaal die we op ons werk bij het koffiezetapparaat gebruiken. Ik kom het tijdens mijn tekstwerk elke dag tegen. Zo gauw sommige mensen iets op papier zetten, verdwijnt de spreektaal en borrelt een ambtelijk taalgebruik op dat voor een normaal mens nauwelijks te harden is. Dan ‘werkt’ iemand niet meer gewoon, maar is deze persoon ‘werkzaam’ en staat er ‘indien’ in plaats van ‘als’. En de allerergste: ‘die’ of ‘dat’ maakt plaats voor ‘welke’.

Ineens gaat het dan over ‘de lift welke buiten gebruik is’ in plaats van ‘de lift die buiten gebruik is’. Wat mij betreft past hier maar één straf: de rode kaart.

Natuurlijk, welke is niet altijd fout: het kan in formele schrijftaal als betrekkelijk voornaamwoord verwijzen naar de-woorden en meervoud. Niet naar het-woorden dus. Het boek ‘welke’ ik gelezen heb, is dus gewoon fout. Klaar. Maar, zeggen officiële taaladviesdiensten als Onze Taal, ‘die’ of ‘dat’ verdient sowieso de voorkeur.

‘Mensen die geen schrijver zijn van beroep, gaan doorgaans boven hun stand leven als ze iets op papier moeten zetten’, schrijft Joost Prinsen. En ook het Prisma Stijlboek zegt al in 1993 dat welke als betrekkelijk voornaamwoord past in een verheven stijl, maar daarbuiten ‘een uiting is van gewichtigdoenerij’.

Gewichtigdoenerij.

Dus als je met een nieuwsbericht over het onderhoud aan een lift Dries van Agt of Gerard Reve wilt imiteren, is deze verwijzing een goede keus. In alle andere gevallen: weg met welke!

Ben Tekstschrijver