Waarom heet een theedoek een theedoek?

Geplaatst op 19 december, 2014 om 11:37 | In de categorie:

Je handen droog je af met een handdoek, stof haal je weg met een stofdoek. Maar de vaat droog je niet af met een vaatdoek. Dat doe je met een theedoek. Daarom: waarom heet een theedoek een theedoek?

Het is geen vraag waar politieke leiders op het wereldtoneel zich mee bezighouden. En misschien zeg jij ook wel: lekker belangrijk, laat maar. Voor de gemiddelde taaltechnieker, woordweter en kommakauwer is dit echter een prangende vraag. Een vraag waar een antwoord op móet komen.

Gelukkig biedt internet dan hulp. Je stelt de vraag bijvoorbeeld in de discussiegroep van het Genootschap Onze Taal op LinkedIn of je stelt de vraag zoals Berthi in je eigen weblog. Maar tot mijn verbazing kwam ik de vraag ook tegen op goeievraag.nl, forum.fok.nl en zelfs op de sites van RTV Rijnmond en NRC Next.

De vraag houdt mensen blijkbaar bezig. En de antwoorden zijn verrassend en vermakelijk. Op de vraag ‘waarom heet een theedoek een theedoek’ zegt ‘Bullpit’ op Fok! forum: ‘Omdat het een doek is, thee weet ik even niet.’

Ook Gondeltje weet er wel raad mee: ‘Mijn zakdoek zit in mijn zak, mijn hoofddoek op mijn hoofd en van mijn theedoek zet ik thee, Logisch toch?’
Iemand uit Oss zegt: ‘Bij ons heet het in het Ossisch een schottelslet, dat bekt veel beter dan theedoek.’
Een ander schrijft: ‘In de Middeleeuwen maakte men thee door alle kruiden en specerijen in een doek te deponeren, vervolgens gooide men daar kokend water overheen. Dat vingen ze dan op in een theepot. Vandaar.’

Ik denk dat we de waarheid meer in het volgende antwoord moeten zoeken: in de achttiende en negentiende eeuw dronken deftige dames thee uit fraaie porseleinen kopjes. Ze wasten deze kopjes zelf, omdat ze de handen van de dienstmeiden te ruw vonden. Ze hadden hiervoor fijne damasten doeken: theedoeken.
Ook ‘Gien’ op Yendo.nl denkt dat dit de verklaring is, alleen formuleert zij (of hij?) het net even pittiger: ‘Snobben in de achttiende en negentiende eeuw zaten de hele dag op hun luie reet alleen maar thee te leuten. Omdat ze dachten dat ze perfect waren en alles beter konden, droogden ze zelf hun theekopjes af. Hiervoor waren de ruwe afdroogdoeken niet goed genoeg. Daarom naaiden ze zelf wat in elkaar dat alleen voor de theekopjes werd gebruikt. Amen.’

Volgens mij zijn we er nu wel uit. Dit vraagstuk is opgelost. Maar o wee, het volgende mysterie dient zich alweer aan: ‘Waarom heet een etage een ‘verdieping’, terwijl ‘verhoging’ veel logischer zou zijn? Het antwoord is te vinden in het door Genootschap Onze Taal uitgegeven Waar komt de pindakaas vandaan, maar misschien hebben jullie ook een idee?

Ben Tekstschrijver