Tasje met een boodschap

Geplaatst op 1 mei, 2015 om 1:14 | In de categorie:

Het zou zomaar gekund hebben: ik zit in de Machinekamer van de Westergasfabriek in Amsterdam. Op de videowall voor me flitsen foto’s voorbij, tot het beeld blijft hangen bij een foto met een boodschappentasje. ‘Wat is het verhaal achter deze foto’, vraagt presentator Wilfried de Jong.

Het afgelopen tv-seizoen keek ik graag naar Fotostudio De Jong. Acht uitzendingen over foto’s en hun verhalen. Elke uitzending kon het publiek een foto insturen en – als de keuze op hun foto viel – het verhaal van hun foto vertellen. Ik zou deze foto ingestuurd hebben. Geen hartverscheurend tafereel uit een oorlogsgebied, geen grote emoties van kleine mensen, maar een boodschappentasje.

0-1

Het is de dag dat mijn 87-jarige moeder verhuist naar een verpleeghuis. Het ging niet meer alleen thuis. De Alzheimer Army heeft in haar hoofd een slagveld aangericht. Beelden uit het verleden zijn stukgeslagen.
Het Grote Vergeten zorgde voor te grote problemen. Soms trof een buurvrouw haar aan, in de stoel, in het donker, omdat ze ‘vergat’ een lichtje aan te doen. Ondanks talloze lieve buren, kennissen en familie zakte ze steeds verder weg in het drijfzand van eenzaamheid. Ze kon niet meer teren op een leuk bezoek eerder die ochtend of een uitje later op de dag. Met een harde schijf die weinig meer opslaat, wordt het leven vluchtig. Dan bestaat het leven vooral uit ‘dit moment’ en zelfs dat vervliegt waar je bij staat.

Maar hoe bereid je iemand met dementie voor op een verhuizing naar een verpleeghuis? Vertellen we mijn moeder dat ze binnenkort voorgoed de deur dichttrekt van de boerderij waar ze bijna zestig jaar heeft gewoond? Gaan we dit pijnlijke gesprek aan terwijl we weten dat ook deze boodschap waarschijnlijk verdwijnt in het Zwarte Gat van het geheugen? Is het daarom misschien humaner om haar op de verhuisdag ‘per verrassing’ mee te nemen?

Wij besluiten als kinderen haar voor te bereiden. Het geeft haar de kans aan te geven welke spulletjes ze mee wil nemen naar haar ‘nieuwe huisje’. En ze kan starten met rouwen om de aloude waarheid van Louis Couperus: ‘Van oude mensen en dingen die voorbij gaan’.

En dan staat daar op de verhuisdag ineens het boodschappentasje. Ze weet het! Ze zit klaar en heeft haar spulletjes gepakt. Een paraplu, een paar panty’s en dat podderige roze sjaaltje waar ze nooit afstand van heeft willen doen. Maar vooral, naast dat sjaaltje, verscholen in een plastic zakje, haar tandenborstel.

Haar tandenborstel!

Ze woonde op een boerderij, de koeien moesten gemolken. Nooit overnachtte ze op een camping of in een hotel. Nooit hoefde haar tandenborstel mee, maar nu stopt ze hem in haar ‘reistas’. Ze beseft dat ze gaat verhuizen en niet meer terugkomt. Er klinkt berusting in door, acceptatie. We zijn blij dat we haar voorbereid hebben.

De tijd is om. Nieuwe foto’s flitsen voorbij in de Machinekamer. Het beeld staat stil bij de volgende foto. Een oorlogstafereel. Een oude vrouw zit op de brokstukken van wat ooit haar huis en leven was. Ze beseft nauwelijks wat haar overkomt. Haar kinderen proberen struikelend over het puin haar te bereiken. Juist nu moeten ze samen verder…

Ben Tekstschrijver